Blog

Psychologiczne Kintsugi – czym terapia CBT może być dla Ciebie?

Kiedy ponad dwadzieścia lat temu broniłam dyplomu z ceramiki artystycznej, wiedziałam już, że moją przyszłością nie będzie sztuka, lecz psychologia. Z pasji i prawdziwego zamiłowania do pracy z drugim człowiekiem zostałam psychoterapeutką poznawczo-behawioralną. Jednak fascynacja ceramiką, rękodziełem, pięknem i tym, co kryje się za niedoskonałością, pozostała ze mną na zawsze.

Dostrzegam w ceramice niezwykłą metaforę ludzkiego życia. Człowiek, podobnie jak ceramiczne naczynie, może być jednocześnie silny i delikatny. Wypalają nas doświadczenia, straty, zmiany i kryzysy. Czasami jednak wydarza się coś, co sprawia, że mamy wrażenie, jakby nasze życie rozpadło się na kawałki. Możemy wtedy próbować udawać że nic się nie stało. Uśmiechać się, pracować, zajmować się obowiązkami i udowadniać sobie oraz innymi, że wszystko jest w porządku. Ale co, jeśli nie trzeba ukrywać pęknięć?

W Japonii istnieje wyjątkowa tradycja naprawiania uszkodzonej ceramiki za pomocą złota. Nazywa się Kintsugi. Zamiast ukrywać ślady pęknięcia, podkreśla się je, tworząc z nich część historii przedmiotu. Rozbite naczynie nie będzie już takie jak wcześniej, ale teraz jego wartość jest wyższa. Podobnie psychoterapia nie polega na tym, żeby wymazać trudne doświadczenia, zapomnieć o przeszłości czy stać się kimś zupełnie innym. Jej celem może być nauczenie się, jak lepiej rozumieć siebie, swoje emocje, myśli i zachowania oraz jak radzić sobie z tym, co przynosi życie.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) opiera się między innymi na założeniu, że sposób, w jaki interpretujemy wydarzenia, wpływa na nasze emocje i zachowanie. Wyobraź sobie, że ulubiona filiżanka spada na podłogę i rozbija się na kawałki. Samo wydarzenie jest faktem. Ale to, co pomyślimy o nim później, może być bardzo różne:

„To tylko filiżanka, mogę ją wyrzucić."
„Szkoda, była dla mnie ważna."
Albo:
„Znowu coś zniszczyłam. Niczego nie potrafię utrzymać."

Każda z tych myśli może wywołać inne emocje i prowadzić do innego zachowania. Podobnie dzieje się w naszym życiu. Nie zawsze mamy wpływ na to, co nam się przydarza, ale możemy uczyć się rozpoznawać sposób, w jaki o tym myślimy i jak na tej podstawie reagujemy.

Tak jak w Kintsugi pierwszym krokiem jest zebranie wszystkich fragmentów rozbitego naczynia, tak w terapii zaczynamy od przyjrzenia się temu, co obecnie dzieje się w Twoim życiu. Wspólnie próbujemy zrozumieć, co jest źródłem trudności, jakie myśli pojawiają się w określonych sytuacjach, jakie emocje im towarzyszą i w jaki sposób wpływają na Twoje zachowanie. W CBT nazywamy ten proces konceptualizacją. Pomaga ona uporządkować pozornie niepasujące do siebie elementy i zobaczyć, jak łączą się w większą całość. Czasami dopiero wtedy okazuje się, dlaczego pewne sytuacje tak mocno na nas wpływają.

Kolejny etap przypomina oczyszczanie ceramicznych fragmentów przed ich połączeniem. W terapii uczymy się rozpoznawać między innymi zniekształcenia poznawcze, czyli charakterystyczne sposoby myślenia, które mogą sprawiać, że sytuacja wydaje się trudniejsza lub bardziej beznadziejna, niż jest w rzeczywistości.

„Na pewno sobie nie poradzę."
„Wszyscy mnie oceniają."
„Jeśli popełnię błąd, okaże się, że jestem beznadziejna."

Takie myśli mogą pojawiać się automatycznie. Nie oznacza to jednak, że są faktami. Jednym z celów terapii CBT jest nauczenie się rozpoznawania takich schematów i sprawdzania, czy rzeczywiście odpowiadają one temu, co dzieje się w rzeczywistości.

Kiedy próbujemy połączyć nierówne fragmenty ceramiki, potrzebujemy cierpliwości, dokładności i skupienia. Podobnie jest w terapii. Uczymy się zauważać to, co dzieje się tu i teraz – własne myśli, emocje, reakcje ciała i zachowania. Przyglądamy się również temu, co możemy zrobić, aby lepiej radzić sobie z aktualnymi trudnościami. Terapia poznawczo-behawioralna jest podejściem, które korzysta z konkretnych metod i technik. W zależności od potrzeb mogą one pomagać między innymi w pracy nad lękiem, obniżonym nastrojem, trudnymi emocjami, niską samooceną czy problemami w relacjach. To trochę tak, jakby zamiast tylko oglądać rozbite kawałki, dostać do ręki narzędzia potrzebne do ich ponownego połączenia. Dzięki nim można uczyć się nowych sposobów reagowania, bardziej elastycznego myślenia i lepszego radzenia sobie z trudnymi sytuacjami.

Nie chodzi o to, aby po terapii stać się osobą bez problemów. Chodzi o to, aby mieć więcej możliwości wyboru tego, jak na te problemy odpowiadać. Być może właśnie to najbardziej podoba mi się w Kintsugi. Naprawiony przedmiot nie udaje, że nigdy nie był rozbity. Jego pęknięcia nadal są widoczne. Stają się jednak częścią jego historii – i częścią jego wyjątkowości.

Jeśli czujesz, że pewne obszary Twojego życia stały się trudne do uniesienia, nie musisz czekać, aż wszystko „samo się ułoży". Możesz zatrzymać się na chwilę i przyjrzeć się temu, co się z Tobą dzieje. Jeśli chcesz sprawdzić, czy terapia poznawczo-behawioralna może być pomocna w Twojej sytuacji, zapraszam Cię do kontaktu. Wspólnie możemy przyjrzeć się temu, czego dziś potrzebujesz, i zastanowić się nad kolejnym krokiem.