Blog

Jednym z istotnych założeń psychiatrii i psychoterapii dziecięco-młodzieżowej jest fakt, że dziecko/nastolatek jest częścią systemu rodzinnego, z którym nieustannie jest we wzajemnej interakcji.

Uwzględniając ten fakt również w momencie planowania procesu terapii, wyzwanie stanowi konieczność syntezy rozumienia problematycznej sytuacji z perspektywy rodziców/opiekunów oraz nastolatka, który często ma już własne, niekiedy odmienne od rodziców, rozumienie siebie oraz różnych aspektów swojego życia.

Wychodząc naprzeciw temu wyzwaniu, jednym z możliwych sposobów planowania procesu konsultacyjnego jest ten niżej opisany.

Jak wygląda proces konsultacyjny przed rozpoczęciem terapii?

Przed rozpoczęciem procesu psychoterapii młodzieży do lat 18 odbywa się zazwyczaj pięć konsultacji.

Na pierwszej konsultacji rodzinnej rodzice wraz z nastolatkiem omawiają zaistniałe trudności, obawy, lęki, niepokoje, obszary konfliktowe.

Następnie odbywają się trzy konsultacje terapeuty z nastolatkiem, w trakcie których następuje bliższe zapoznanie się i rozmowa o pożądanych zmianach. Nastolatek ma możliwość wyrażenia swoich trudności i emocji w dostępny dla siebie sposób.

Na podstawie zebranych danych w czasie konsultacji, wspólnie z nastolatkiem zostaje podjęta decyzja o zasadności współpracy i, jeśli taka istnieje, zakresie pracy terapeutycznej.*

Piąta konsultacja odbywa się w obecności rodziców i nastolatka. Na tej konsultacji omawiany jest cel terapeutyczny, ustala się stały termin i godzinę spotkań oraz inne aspekty formalno-organizacyjne. Omawiane są możliwe metody pracy terapeutycznej.

Po piątej konsultacji rozpoczyna się psychoterapia.

* Jeśli terapeuta uzna, że na ten moment psychoterapia indywidualna nie jest odpowiednią czy wystarczającą formą pomocy, przekazuje rodzicom i nastolatkowi zalecenia dotyczące dalszej diagnostyki czy postępowań terapeutycznych.

Współpraca z rodzicami a tajemnica zawodowa

W procesie terapeutycznym nastolatka ważna jest współpraca z rodzicami w zakresie nienaruszającym tajemnicy zawodowej. Co jakiś czas, zgodnie z istniejącą potrzebą, rodzice są zapraszani na wspólne spotkania konsultacyjne w celu rozmowy o dotychczasowych zmianach czy trudnościach.

To, o czym rozmawia terapeuta z nastolatkiem, jest objęte tajemnicą.

Kiedy terapeuta informuje rodziców? Granice tajemnicy

Wyjątkiem od zasady tajemnicy jest sytuacja, w której zagrożone jest życie lub zdrowie nastolatka, np. kwestia myśli samobójczych, spożywanie alkoholu czy substancji psychoaktywnych. W takim przypadku terapeuta ma obowiązek poinformowania rodziców, po wcześniejszym uzgodnieniu tego z nastolatkiem.

W przypadku, gdy podczas terapii lub procesu konsultacyjnego pojawi się informacja o nadużyciu seksualnym czy byciu ofiarą lub świadkiem przemocy domowej, terapeuta jest zobowiązany, po wcześniejszym uzgodnieniu z nastolatkiem, poinformować o tym rodziców. Terapeuta, ewentualnie lekarz psychiatra, ma obowiązek zgłosić sprawę odpowiednim instytucjom czy służbom.

Sytuacje wyjątkowe w rodzinie

W sytuacji, gdy w rodzinie zdarzają się sytuacje wyjątkowe/następują zmiany (tj. śmierć, zmiana zamieszkania, konflikt), rodzice powinni przekazać terapeucie informacje o tym, gdyż ma to wpływ na sytuację nastolatka.

Jeśli terapeuta uzna za zasadne bądź konieczne, może zalecić konsultację psychiatryczną lub udział w terapii rodzinnej.

Autor: Emilia Żak-Durda